เทศบาลตำบลเวียงตาล ร่วมกับภาคีเครือข่าย จ.ลำปาง จัดงานประเพณีบวงสรวงอนุสาวรีย์เจ้าพ่อขุนตาน ประจำปี 2567

วันที่ 12 พฤษภาคม 2567 เทศบาลตำบลเวียงตาล ร่วมกับ สภาวัฒนธรรมจังหวัดลำปาง สภาวัฒนธรรมตำบลเวียงตาล ส่วนราชการ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่อำเภอห้างฉัตร จัดโครงการสืบสานประเพณีล้านนา คืนคุณค่าสู่ชุมชน เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ประเพณีบวงสรวงอนุสาวรีย์เจ้าพ่อขุนตาน ประจำปี 2567 “ฮีตฮอยแห่งศรัทธา ไหว้สาพญาเบิก ศุภฤกษ์ นำสิริสามัคคี” ณ อุทยานประวัติศาสตร์เจ้าพ่อขุนตาน หมู่ที่ 5 บ้านหัววัง ตำบลเวียงตาล อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง โดยมี นางสาวตวงรัตน์ โล่ห์สุนทร นายก อบจ.ลำปาง เป็นประธานในพิธี
นายนิวัฒน์ ปะระมา นายกเทศมนตรีตำบลเวียงตาล กล่าวว่า การจัดงานมีวัตถุประสงค์เพื่อสักการะและรำลึกถึงคุณงามความดีของท่านในอดีต เพื่อให้ประชาชนโดยทั่วไปได้รับรู้รับทราบประวัติร่องรอยหลักฐานของปูชนียบุคคลทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดลำปาง อีกทั้งเพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวของจังหวัดลำปางให้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย ตลอดจนเพื่ออนุรักษ์ไว้ซึ่งขนบธรรมเนียมประเพณีของท้องถิ่นสืบไป
กิจกรรมภายในงาน ประกอบด้วย การจัดพิธีบวงสรวงเพื่อสักการะเจ้าพ่อขุนตาน (พญาเบิก) (ตามแบบพิธีล้านนาและพราหมณ์) กิจกรรมการแสดงศิลปวัฒนธรรม นิทรรศการประวัติเจ้าพ่อขุนตาน “ศาสตราคู่แผ่นดิน” กิจกรรม “น้อมไหว้สาเจ้าพ่อขุนตาน พญาเบิก” ของกลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มแม่บ้าน จาก 11 หมู่บ้าน ตำบลเวียงตาลและกลุ่มแม่บ้านอำเภอห้างฉัตร การแสดงรำ “ไหว้สา ปู่จา เจ้าพ่อขุนตาน” การแสดงตีก๋องปู่จา จากโรงเรียนห้างฉัตรวิทยา การแสดงรำดาบ จากชมรมศาสตราวุธโบราณ จังหวัดลำปาง การแสดงของช้าง จากสถาบันคชบาลแห่งชาติฯ (ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย) อ.ห้างฉัตร จ.ลำปาง การจัดกิจกรรมกาดหมั้วคัวเมือง การแข่งขันลาบลีลา/ส้มตำลีลา การแสดงดนตรีรำวงย้อนยุค การแสดงศิลปะชกมวยไทย และโรงทานจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาครัฐวิสาหกิจ
เจ้าพ่อขุนตานมีพระนามว่า “พญาเบิก” เป็นเจ้าเมืองเขลางค์นคร หรือลำปาง และเป็นเจ้าเมืองเวียงต้าน หรือเวียงตาน ในอำเภอห้างฉัตร เป็นราชบุตรของพญายีบา เจ้านครหริภุญชัย หรือลำพูน ในราชวงศ์จามเทวี เป็นธรรมเนียมและราชประเพณี แห่งราชวงศ์จามเทวี ราชบุตรองค์ใดก่อนจะขึ้นครองนครหริภุญชั สืบต่อในราชวงศ์จามเทวี จะแต่งตั้งเป็นยุพราชไปครองเมืองเขลางค์นคร เสียก่อน
ในปี พ.ศ. 1814 ครั้งพญายีบาเป็นเจ้าเมืองนครหริภุญชัย ได้ให้พญาเบิก ราชบุตร ในฐานะยุพราช ไปครองเมืองเขลางค์นคร จนกระทั่งปี พ.ศ. 1824 กองทัพพญาเม็งราย เจ้าเมืองเชียงรายและเจ้าเมืองฝาง ได้ยกไพร่พลมาตีเมืองหริภุญชัยแตกและยึดเมืองได้ พญายีบาจึงเสด็จหนีไปพึ่งพญาเบิกผู้เป็นราชบุตรที่เมืองเขลางค์นคร
พญาเบิก เจ้าเมืองเขลางค์นคร จึงสะสมไพร่พลไว้ป้องกันเมือง และเพื่อความมั่นคงของเมืองเขลางค์นคร จึงไปสร้างเมืองต้านศึกขึ้นในพื้นที่บริเวณแห่งหนึ่ง ใกล้ทิวเขาสูงใหญ่ เมืองนั้นต่อมามีนามว่า “เวียงต้าน” หรือเวียงตาลในเขตอำเภอห้างฉัตร ณ ปัจจุบัน ส่วนทิวเขาสูงยาว เหยียดคั่นระหว่างลำปางและลำพูน ซึ่งเป็นแนวทางวางกำลังไพร่พล เพื่อที่จะตีสกัดกองทัพพญาเม็งราย ต่อมาเรียกว่า“ดอยขุนต้าน” หรือดอยขุนตาลในปัจจุบัน
การสู้รบที่เมืองต้านศึก และตามแนวทิวเขาขุนต้าน เป็นการสู้รบอย่างหนัก ในที่สุดก็พ่ายแพ้ แก่กองทัพพญาเม็งราย พญาเบิก พญายีบา จึงถอยทัพร่นมาติด หนองหล่มใหญ่แห่งหนึ่ง ปัจจุบันคือ บ้านหนองหล่ม และแพ้อย่างสิ้นเชิงที่เนินทุ่งแห่งหนึ่ง ปัจจุบันคือบ้านหลิ่งก้าน ตำบลหนองหล่ม อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง นั่นเอง
ร่องรอยการเดินทัพของ พญายีบา พญาเบิก และพญาเม็งราย ในการสู้รบกันครั้งนั้น ยังมีอยู่บนทิวเขาดอยขุนตาล จนกระทั่งบัดนี้ เช่น ที่แนวขุนห้วยสาน แนวที่ต่อลงมา ในทิวเขาเขตอำเภอแม่ทา และตอนใกล้วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีลำพูน ในปัจจุบัน บนสันเขายังมีทางเดินเชื่อมกันบนยอดเขา ตอนกลางจะราบเรียบ กว้างประมาณ ๖ เมตร มีก้อนหินวางเรียงสองฟาก ติดต่อกันตลอดแนว ดุจถนนบนภูเขา จนถึงดอยกู่พญายีบา ดอยบาไห้ คือ พญายีบา ร้องไห้ด้วยความเสียใจ ในขณะที่หนีขึ้นอยู่บนดอย มองเห็นเมืองหริภุญชัยถูกไฟไหม้ เนื่องจากพญาเม็งรายยึดเมืองได้จึงเอาไฟเผาเมือง
พญาเบิก หรือเจ้าพ่อขุนตาน เป็นยอดนักรบ ที่มีความคงกระพันชาตรี และมีกุศโลบายในการวางแผนการรบอย่างลึกซึ้ง และฉกาจฉกรรจ์ เช่น การตั้งทำเลเวียงต้าน การซุ่มรี้พล ตามแนวเขาราบแบบกองโจร รบกวนกองทัพพญาเม็งรายที่จะเข้าตีให้ถึงเมืองเขลางค์นคร นับว่าเป็นอัจฉริยะในการรบเป็นอย่างยิ่ง
ขณะที่พญาเบิกเสียทัพอย่างสิ้นเชิง จนถึงถูกจับได้ก็ไม่อาจใช้คาสตราวุธใดๆปลงพระชนมได้ เนื่องจากคงกระพันชาตรีเป็นที่ยิ่ง ทหารจึงนำตัวพญาเบิกไปขุดหลุมฝังทั้งเป็นจนสิ้นพระชนม์ ณ ยอดดอยแห่งหนึ่งบนทิวเขาขุนตาล ปัจจุบันเรียกว่า "ดอยพญาลำปาง" อยู่ในเขตรอยต่อบ้านทุ่งเกวียน ตำบลเวียงตาล กับบ้านแม่ยามเหนือ ตำบลเมืองยาว อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง เขตติดต่ออำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน
ทั้งนี้ เพื่อเทอดทูนพญาเบิก หรือเจ้าพ่อขุนตาน ให้เป็นมิ่งขวัญของชาวอำเภอห้างฉัตรและเป็นปูชนียบุคคลพร้อมทั้งช้างเผือกคู่บารมี ชาวอำเภอห้างฉัตรจึงพร้อมใจกันก่อสร้างอนุสาวรีย์เจ้าพ่อขุนตาน เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2528 ในสมัยร้อยตรีชัยโรจน์ ประภาสวัต ซึ่งดำรงตำแหน่งนายอำเภอห้างฉัตร พร้อมคณะสงฆ์เขตอำเภอห้างฉัตร กำนัน ผู้ใหญ่บ้านและประชาชน ได้ร่วมกันจัดทอดผ้าป่าสามัคคี เพื่อนำเงินมาจัดสร้างอนุสาวรีย์ โดยใช้งบประมาณทั้งสิ้น 10,000 บาท (หนึ่งหมี่นบาทถ้วน) โดยมี ฯพณฯ บุญเท่ง ทองสวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีเป็นประธานในพิธีวางศิลาฤกษ์ ส่วนการที่สร้างอนุสาวรีย์หันหลังให้ทางเข้า สืบเนื่องมาจากหลวงพ่อเกษม เขมโก ได้นิมิตว่าจะต้องหันหน้าไปทางทิศตะวับออก เพราะเจ้าพ่อขุนตานจะได้ปกปักรักษาเมืองลำปางไว้
ต่อมาองค์อนุสาวรีย์ซึ่งได้ก่อสร้างด้วยอิฐถือปูนมากว่า 30 ปี ได้ชำรุดทรุดโทรมตามกาลเวลา เหลือวิสัยที่จะบูรณะซ่อมแชมได้ ในปีพุทธศักราช 2558 โดยการนำของนายนิวัฒน์ ปะระมา นายกองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงตาล พร้อมด้วยนายวุฒิพล มณฑาทอง ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลเวียงตาล ร่วมกับหัวหน้าส่วนราชการ ผู้นำท้องที่ ท้องถิ่นในเขตอำเภอห้างฉัตร คณะคชสารมงคล จังหวัดลพบุรี คณะกรรมการกองทุนพัฒนาอนุสาวรีย์เจ้าพ่อขุนตาน ประชาชนชาวตำบลเวียงตาล และผู้มีจิตศรัทธา ผู้มีความเลื่อมใสในวีรกรรมและความเสียสละของเจ้าพ่อขุนตาน (พญาเบิก) ได้ร่วมกันจัดสร้างรูปหล่อองค์สัมฤทธิ์เจ้าพ่อขุนตานด้วยงบประมาณ จำนวนทั้งสิ้น 630,000 บาท (หกแสนสามหมี่นบาทถ้วน) ไว้เป็นเกียรติประวัตินักรบชื่อก้องของอำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง และจังหวัดลำพูน สืบไป
การประกอบพิธีบวงสรวงเจ้าพ่อขุนตาน หรือพญาเบิก ณ อุทยานประวัติศาสตร์เจ้าพ่อขุนตาน ตำบลเวียงตาล อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง จึงได้ถือกำหนดเป็นประเพณีให้ในวันที่ 12 เดือนพฤษภาคมของทุกปี เป็นวันจัดงานพิธีบวงสรวงเจ้าพ่อขุนตานของประชาชนชาวตำบลเวียงตาล และชาวอำเภอห้างฉัตร โดยให้มีการถวายเครื่องบวงสรวงสักการะ รำลึกถึงคุณงามความดีของเจ้าพ่อขุนตาน หรือพญาเบิก เพื่อเป็นการยกย่องเชิดชูประวัติของบรรพชน ผู้ทำคุณประโยชน์บ้านเมืองในอดีตกาล และเชื่อกันว่า เป็นการเสริมสร้างความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัวของผู้ที่มาร่วมงาน หรือให้ความเคารพนับถือที่สืบทอดและรักษาไว้เป็นประเพณีของท้องถิ่น


image รูปภาพ
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image

Line

คะแนนโหวต :
StarStarStarStarStar