วันที่ 9 มิถุนายน 2567 เวลา 11.50 น. นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี พร้อมคณะ เดินทางเข้าเยี่ยมชมสาธิตขั้นตอนการทำข้าวแต๋นน้ำแตงโมแบบโบราณ ณ โรงงานผลิตข้าวแต๋นทวีพรรณ อ.เกาะคา จ.ลำปาง พร้อมชมผลิตภัณฑ์ข้าวแต๋นน้ำแตงโมในบรรจุภัณฑ์ต่างๆ (ข้าวแต๋นนวัตกรรมส่งออก) ซึ่งเป็นขนมขนมพื้นบ้านของจังหวัดลำปางที่ได้รับขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า G ทำมาจากข้าวเหนียวผสมน้ำแตงโมและทำเป็นหน้ารสชาติต่างๆ หลายหน้า อาทิ หน้าน้ำอ้อย หน้าธัญพืช หน้าน้ำพริกเผา ฯลฯ ตลอดจนได้มีการต่อยอดให้มีรสชาติใหม่ๆ ที่เหมาะกับยุคสมัยใหม่และกลุ่มลูกค้าต่างชาติมากขึ้นด้วยรสชาติชีสรสชาติน้ำพริกหนุ่ม รสชาติแกงฮังเล รสชาติวาซาบิ ซึ่งมีการส่งออกเป็นจำนวนมากในแต่ละปี ทั้งนี้โรงงานมีกระบวนการผลิตเป็นแบบปิด มีความสะอาดและการฆ่าเชื้ออยู่สม่ำเสมอ
นายชาญยุทธ อินทร์พรหม เจ้าของโรงงานผลิตข้าวแต๋นทวีพรรณ กล่าวว่า ข้าวแต๋นลำปาง หนึ่งในสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ประเทศไทย เพราะข้าวแต๋นเป็นข้าวเหนียวทอดกรอบ ราดด้วยน้ำอ้อย ขนมโบราณของคนเมือง และเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านในการถนอมอาหารของคนล้านนา ซึ่งข้าวแต๋นลำปางจะมีรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์คือ หวาน หอม กรอบ
วัตถุดิบที่ใช้ทำข้าวแต๋น ได้แก่
1.น้ำอ้อยที่หยอดหน้าข้าวแต๋นที่หวานหอมจากอ้อย ซึ่งปัจจุบันปลูกมากในอำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง
2.ข้าวเหนียวขาวที่ใช้ทำข้าวแต๋น เป็นพันธุ์ กข.6 เป็นข้าวที่หอม เมล็ดใหญ่ ปลูกได้ปีละครั้งในฤดูฝน มีแมลงรบกวนน้อย ทำให้ไม่มีการใช้ยาฆ่าแมลง ปลูกได้ดีในทุกอำเภอ ในจังหวัดลำปาง
3.ข้าวเหนียวดำ เป็นข้าวไร่ปลูกได้ดีในพื้นที่สูง ได้แก่พื้นที่อำเภอแจ้ห่ม อำเภอวังเหนือ และอำเภอเมืองปาน
4.แตงโม เป็นส่วนประกอบที่เป็น เอกลักษณ์ของข้าวแต๋นลำปาง ปลูกได้ดีในพื้นที่อำเภอเมือง และอำเภอแม่ทะ
เห็นได้ว่าส่วนประกอบที่สำคัญในการทำข้าวแต๋นล้วนเป็นสินค้าทางเกษตรที่ปลูกในจังหวัดลำปาง ทำให้ชาวไร่ ชาวนา สามารถขาย ผลผลิตให้ผู้ผลิตข้าวแต๋นที่มีปริมาณซื้อต่อปีในปริมาณมาก เกือบทุกๆ ปี ขณะที่ข้าวเหนียว กข.6 ในจังหวัดลำปางไม่เพียงพอในการผลิตข้าวแต๋น ต้องซื้อจากจังหวัดใกล้เคียง เช่น เชียงใหม่ และเชียงราย เป็นต้น โดยมีปริมาณการซื้อข้าวเหนียวขาวจากผู้ผลิตข้าวแต๋นในจังหวัดลำปาง กว่า 50 ราย ประมาณปีละมากกว่า 3,000 ตัน
นายชาญยุทธ อินทร์พรหม กล่าวเพิ่มเติมว่า อยากให้ภาครัฐช่วยสนับสนุนและดูแลด้านการตลาดทั้งในและต่างประเทศ ซึ่งปัจจุบันมียอดการจำหน่ายยังไม่สูงเท่าที่ควร ตลอดจนส่งเสริมด้านการรับรองมาตรฐานต่างๆ ให้กับกลุ่มผลิตข้าวแต๋นของจังหวัดลำปางที่มีมากกว่า 50 กลุ่ม